خشك گرديده . و صلب عقيم . معقومة ( ma'qumat ) ص . ع . رحم معقومة : زهدان بسته و نازا كه قبول آبستنى نكند . معقى ( mo'aqqi ) ا . ع . مرغى كه از بلندى و دورى در هوا گرد چيزى گردد مانند عقاب . معك ( ma'k ) م . ع . معكه فى التراب معكا ( از باب فتح ) : در خاك ماليد آن را . و معكته بالقتال و الخصومة : نشان دادم آن را در جنك و خصومت . و معك فلانا دينه و بدينه : دير داشت دين فلان را و مماطله كرد . و معك الاديم : ماليد آن پوست را . معك ( ma'ek ) ص . ع . ديردارندهء وام و حق كسى را . و مرد سخت خصومت . و مرد گول و احمق . معك ( me'akk ) ص . ع . رجل معك : مرد سخت خصومت . و فرس معك : اسب تازيانه خواه كه گاه رود و گاه ايستد تا تازيانه خورد . معكاء ( me'k ' ) ص . ع . ابل معكاء : شتران فربه . و شتران بسيار كه سر بعضى نزديك دنب بعضى باشد . معكاد ( me'k d ) ص . ع . ناقة معكاد : ماده شتر درشت استوار خلقت . معكد ( ma'ked ) ا . ع . پناهگاه و جاى پناه . ج : معاكد . معكل ( ma'kal ) ا . ع . گرفتگى و ضبط و حبس . و جايى كه در آن كسى را نگاه مىدارند . معكل ( me'kal ) ا . ع . سوزن و آلت دوختن كه شبان با خود دارد . و يا عصاى شبان كه بدان برگ مىافشاند . معكم ( ma'kem ) ا . ع . مصرف و معدل . معكم ( me'kam ) ا . ع . آگنده گوشت تندار . معكن ( mo'akkan ) ص . پ . مأخوذ از تازى - آنكه از فربهى شكمش داراى نورد و باچين باشد . معكنة ( mo'akkanat ) ص . ع . جارية معكنة : دخترى كه از فربهى شكمش نورددار و باچين باشد . معكود ( ma'kud ) ا . ع . مقيم و لازم گيرنده چيزى و جايى . و دست دهنده . و مرد بزندان كرده . و طعام پيوسته آماده . معكوس ( ma'kus ) ص . ع . باژگونه . و كلام معكوس : سخن قلب شده و غير مستقيم در ترتيب و معنى . ج : معاكيس . معكوس ( makus ) ص . پ . مأخوذ از تازى - نگون‌سار و باژگونه و سرنگون و مقلوب و زير و زبر . و فقير و مفلس . معكوسا ( ma'kusan ) م - ف . پ . مأخوذ از تازى - بطور باژگونه و سرنگون . معكوش ( ma'kuc ) ص . ع . فراهم آورده . معكوف ( ma'kuf ) ص . ع . بند كرده و باز داشته . قول تعالى : وَ الْهَدْيَ مَعْكُوفاً . و شعر معكوف : موى شانه كرده و بافته . معكوك ( ma'kuk ) و معكوكة ( ma'kukat ) ص . ع . بند كرده . يق : بعير معكوك و ابل معكوكة . معكوكاء ( ma'kuk ' ) و ( m'okuk ' ) ا . ع . گرد و غبار . و بانك و غوغا . و بدى . يق : وقعوا فى معكوكاء . معكوكة ( mo'kukat ) ا . ص . معكوكة المال : افزونى و بسيارى شتران . معكوم ( ma'kum ) ص . ع . برگردانيده شده . معكى ( ma'ka ) ص . ع . ابل معكى : شتران بسيار . معل ( ma'l ) م . ع . معله عن حاجته معلا ( از باب فتح ) : شتابانيد او را از حاجت وى و گفت تا بشتابد در آن حاجت . و قطع كرد حاجت وى را و فاسد و تباه كرد . و معل الرجل فى سيره : بشتاب رفت آن مرد . و معل ركابه : بريد بعض آن ركاب را از بعضى . و معل الخشبة : شكافت آن چوب را . و معل ولد الناقة من فرجها : بشتاب برآورد بچهء آن ماده شتر را از كس آن و كشيد آن بچه را . و معل بعرض فلان : افتاد در عرض فلان . و معل الحمار : كشيد خايه آن خر را و اخته كرد آن را . و معل الشئ : ربود آن چيز را . معل ( ma'el ) ص . ع . شتاب‌كار و مستعجل . معل ( mo'all ) ص . ع . بيمار . معلا ( mo'all ) ص . پ . مأخوذ از تازى - برافراشته و بلند كرده و برداشته . و درگاه معلا : درگاه بلند و رفيع . معلاة ( ma'l t ) ا . ع . بزرگى و بلندى در قدر و منزلت . ج : معالى . و نام گورستانى در مكه معظمه . و قريه‌اى در يمامه . و موضعى نزديك بدر . معلاة ( ma'l t ) م . ع . كسب شرف كردن . و ورزيدن بزرگى و بلندى قدر . معلاق ( me'l q ) ا . ع . هر چه از وى چيزى آويزند و آويزه و قطره و گوشواره و زبان . ج : معاليق . و نيز معلاق : هر چيز آونگان كرده مانند خرما و انگور و جز آن . ج : معاليق نيز . معلاق ( me'l q ) ا - ص . ع .